Baileo – Rumah Adat-





De baileo is meestal gemaakt van hout, met vrij veel ornamenten en houtsnijwerk die alle delen van het huis sieren.
In tegenstelling tot traditionele dorpshuizen van andere inheemse stammen is dit huis niet gebouwd om in te wonen of om te verblijven. Maar functioneert het als dorpscentru
m voor de mensen van Maluku

De Baileo is het gebouw dat dient als centrale ontmoetingsplaats voor inwoners van een dorp –negeri-.

Zowel Christenen als Moslims hebben ontzag voor de baileo, wat onderdeel is van het oude vooroudergeloof.
De Baileo dient ook om heilige objecten, wapens of erfstukken te bewaren die overgebleven zijn van voorouders van de dorpsbewoners.
Achter de bouw van de Baileo schuilt een bepaalde filosofie.

De Baileo wordt magische krachten toegedicht.
Alle clans van een dorp zijn vertegenwoordigd in de baileo en elk deel symboliseert een bepaalde clan.
De Baileo wordt gebouwd zonder muren, dit betekent dat de geest van de voorouders vrijelijk kan komen en gaan.
Aan de voorkant of bij de ingang staat de ‘Batu Pamali Baileo‘, een grote steen die dienst doet als een plek om offers te brengen.
Het meest typische is dat de vloeren worden gebouwd op palen boven de grond.
Dit symboliseert dat de voorouders hoger staan dan de mensen in het dorp.

De Baileo of –Rumah Adat– wordt alleen gebruikt bij adat ceremonies.
Een huwelijksvoltrekking, belangrijke beslissingen van een dorp, zoals pelaverbonden aanhalen ‘bikin panas pela‘ worden binnen de baileo gedaan.







“De Baileo wordt gebouwd zonder muren, dit betekent dat de geest van de voorouders vrijelijk kan komen en gaan.

Ga jij binnenkort naar Maluku of ben je al geweest?

Wat weet jij te vertellen over de baileo van jouw negeri?
Deel met ons de foto’s en kenmerken van jullie baileo !

Marinjo April/Mei

interview & tekst : Ron Habiboe

Een nieuw lente een nieuw geluid.

Molukse cultuur en identiteit anno 2019


De Molukse gemeenschap in Nederland is altijd wel goed georganiseerd geweest. Direct na de komst van de grote groep Molukkers in Nederland in 1951 waren er voornamelijk kerkelijke en politieke organisaties. Vanaf de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw zijn daar de lokale welzijnsstichtingen bijgekomen. Hiernaast waren er verschillende landelijke Molukse belangenorganisaties, zoals het Landelijk Steunpunt Educatie Molukkers, Tjandu en Gabungan.  De meeste van deze organisaties zijn inmiddels wegbezuinigd. Met de jaren veranderen ook de belangen en interesses binnen de Molukse gemeenschap. Sinds kort bewegen zich verschillende nieuwe Molukse groepen binnen de gemeenschap. Deze richten zich onder meer op het Molukse culturele erfgoed en de Molukse identiteit. Hieronder een korte kennismaking met twee van deze groepen: Building the Baileo en Awareness Moluccan Identity.

Building the Baileo.

Voor Molukkers in Nederland speelt de eigen (Alfoerse) cultuur en identiteit een belangrijke rol. Het is noodzakelijk om de oorspronkelijke identiteit te koesteren en te waarborgen, aldus Building the Baileo (Baileo : gemeenschapshuis). Als dragers van de cultuur wil Building the Baileo de identiteit waarborgen om door te geven aan volgende generaties. Om die reden wil Building the Baileo een symbolische baileo bouwen om door lezingen, workshops en voorstellingen om de cultuur en identiteit van de Alifuru te waarborgen en te presenteren. Daarnaast wil de groep een veilige geborgen ruimte voor Molukkers bieden om met elkaar van gedachten te wisselen. De groep bestaat momenteel uit Romy Rondeltap, Brenda Suitela, Charlotte Hol, Manoah Salampessy (www.Manoahsalampessy.nl) , Priscilla Laclé, Rochelle van Maanen en Joe Patty.


Logo Building the baileo

Het idee voor Building the Baileo is ongeveer drie jaar geleden geboren. Romy Rondeltap kwam met het idee en vond tegelijkertijd gelijkgestemden. Onlangs heeft de groep een eigen website in de lucht gebracht: www.buildingthebaileo.com. Wat de groep aanvankelijk samenbracht was het feit dat als jij je met de Molukken bezig houdt, dat je dan vaak partij moet kiezen, overal discussie. Hoor je niet bij de een, dan hoor je bij de ander en andersom. Building the Baileo wil een plek bieden waar je kunt terug komen, waar je gevoelige zaken kunt bespreken. Er moet ruimte zijn om met respect met elkaar van gedachten te wisselen en gevoelige onderwerpen te bespreken. Die onderwerpen kunnen bijvoorbeeld “verslaving” zijn of “seksueel misbruik” en andere taboes binnen de Molukse gemeenschap. 


Cultuur en speciale insteek.

De groep richt zich hiernaast op het behoud van de Molukse cultuur. Joe Patty (29 jaar) was vroeger al geïnteresseerd in de Molukse cultuur en is zich uiteindelijk gaan bezighouden met tatoeëren. Hierbij gebruikt Joe de originele kloptechniek. Ook heeft hij speciale interesse in de oorspronkelijke taal. Voor hem betekent dat de taal van het dorp Alang op Ambon. De jongeren zijn daar bezig om de eigen taal terug te halen. De eigen taal is van groot belang. Als de oorspronkelijke taal (bahasa tanah) verdwijnt, dan verdwijnen alle verhalen, onze ziel, zo vertelt Joe.


# foto 02. Migratie Museum Den Haag, 24-03-2019. V.l.n.r.: Joe Patty, Brenda Suitela, Romy Rondeltap

De persoonlijke insteek van Brenda Suitela (56 jaar) om zich aan te sluiten bij Building the Baileo had speciaal te maken met het bespreekbaar willen maken van gevoelige onderwerpen. Hiernaast wil zij aandacht voor de rol van vrouwen binnen de Molukse gemeenschap. “Ruimte bieden voor vrouwelijke rolmodellen is een van mijn drijfveren”, zo laat zij weten. Brenda is werkzaam in de Kinderopvang en hield zich eerder bezig met onder meer het Molukse radioprogramma ORAS in Amsterdam en zij heeft geschreven voor Marinjo. Er zijn verschillende gevoelige onderwerpen waarvan zij vind dat die bespreekbaar gemaakt mogen worden. Zo speelt er bijvoorbeeld de seksuele intimidatie van vrouwen door Molukse bung’s in de wijk. Iedereen weet ervan, maar dit onderwerp wordt nagenoeg nooit besproken. Ook homoseksualiteit of het pesten van homoseksuelen is een onderwerp dat nauwelijks serieus in de wijk wordt besproken.

De initiatiefneemster van de groep sluit hierop aan. Er is veel hartzeer en er zijn veel trauma’s zonder dat er hulp bij de verwerking werd aangeboden, zo voegt zij toe. De opvoeding en KNIL-mentaliteit was buitengewoon streng en belangrijke zaken werden vaak niet besproken maar veilig opgeborgen. Een specifiek Moluks probleem betreft hier overigens ook het weggeven van kinderen, anak piara werd zo’n kind genoemd. Vaak stond een kinderrijk gezin een kind af aan een broer of zus die geen kinderen kon krijgen. Op zich is dat wel een zeer sociaal teken van compassie en empathie naar de stiefouders toe, maar de betreffende kinderen kunnen toch een zekere vorm van traumaverwerking nodig hebben. Als Molukkers leven wij in Nederland veel verder af van wie wij ooit waren. Heeft dat ook te maken met dat wij heel westers denken? Romy denkt van wel.
Zoektocht naar een Molukse identiteit.

Tijdens ons gesprek introduceert Romy Rondeltap (31 jaar) zichzelf als moeder, tandartsassistente en activiste. Dat zij ook de initiatieneemster is van Building the Baileo is te merken aan hoe gepassioneerd zij allerlei zaken over de groep naar voren brengt. Geboren en opgegroeid in Den Haag gaf haar Molukse moeder niet zo veel mee over de Molukse achtergrond. Op de middelbare school moest zij een stukje schrijven over wie zij was. Ze wist het eigenlijk niet. Toen zij achter haar Molukse achtergrond kwam, is zij zelf online contact gaan zoeken met allerlei Tahitu’s. Hierop volgde treinen, kennis maken en overal logeren. Zij heeft erg veel moeite moeten doen om de bouwstenen van een Molukse identiteit bij elkaar te zoeken, iets wat zij in haar eentje heeft moeten doen. Zij weet inmiddels wie zij is en wat zij wil uitdragen. Zij wil dat Building the Baileo antwoorden heeft op de vragen van Molukse jongeren die op zoek zijn naar hun eigen identiteit of dat zij hen op zijn minst kunnen doorverwijzen. Eenzelfde ontwikkeling heeft Charlotte Hol (33 jaar) doorgemaakt. Ook zij heeft weinig  van haar moeder meegekregen over haar Molukse achtergrond en is op zoek gegaan. Ze hoeft inmiddels niet veel verder te zoeken, want haar partner Joe Patty  is als een Wikipedia van Molukse cultuur, aldus Charlotte.


Migratie Museum Den Haag, 21-03-2019. V.l.n.r.: Charlotte Hol, Joe Patty, Romy Rondeltap en Brenda Suitela en baby Manawai.

De groep is het erover eens dat het belangrijk is om te weten wie je bent. Jouw identiteit is jouw essentie, jouw basis, zo laten zij weten. Het is nodig om jezelf te leren kennen, om sterker te worden zodat jij je volledig kan ontplooien. Op mijn vraag hoe ze hieraan willen werken, vertelt de groep over hun idee om een rondreizende Baileo, een symbolische baileo te organiseren. Per keer zou een bepaald onderwerp besproken kunnen worden. Dit alles zonder er direct een politieke kleur aan te geven.

Klimaatracisme

Op 20 maart 2019 jl. stonden wij van Building the Baileo, samen met Brian Hukom van BAMM ( Beta Alifuru Maluku Melanesia) en de groep AMI ( Awareness Moluccan Identity) in Pakhuis de Zwijger tijdens de week tegen Racisme.

Op een traditionele manier, begeleid door zang en de klanken van de tifa, hebben wij aandacht gevraagd voor de ernstige ontbossing op moedereiland Seram.

Wat is klimaatracisme?

Ontbossing

Ontbossing is een enorm destructief probleem, ons land wordt opgekocht door Multinationals (Rabobank, ING en ABN AMRO financieren deze bedrijven), bomen worden gekapt voor palmolie wat het bestaan van het Alifuru volk, flora en fauna ernstig bedreigd.

#sakahote

#jagamaluku

Wie zijn wij?

~*~ Building the Baileo ~*~

Onze groep heeft elkaar gevonden door dezelfde vragen in onze zoektocht naar onze identiteit als tweede, derde, vierde en zelfs vijfde generatie nakomelingen van Molukkers in Nederland.

Wij hebben allen ervaren dat de informatie omtrent onze identiteit en cultuur, onderbelicht is en niet makkelijk toegankelijk was.

In onze jarenlange zoektocht hebben wij al onze gevonden informatie gebundeld, onszelf hierin gevonden en wij willen heel graag deze informatie met Nederland delen.

Het is tijd voor verbinding, met oog op de toekomst en een mooie terugblik naar het verleden, een samenwerking tussen twee culturen.

~*~ Building the Baileo ~*~

Op de Molukken, heeft elk dorp zijn eigen Baileo.

De betekenis van het woord Baileo is te vertalen naar huis of middelpunt van een dorp. In de meest letterlijke zin.

De baileo is daarom voor Molukkers een belangrijke plek.

Alle belangrijke gebeurtenissen binnen een dorp vinden plaats in de Baileo.

In Nederland bestaat dit helaas nog niet, en daarom willen wij dit bouwen.

Net als op de Molukken, willen wij educatie, cultuur, festiviteiten onderbrengen onder het dak van de Baileo.

Maar dit maal om een middelpunt te zijn, om ook alle andere gemeenschappen welkom te heten, en de oorspronkelijke molukse identiteit te vieren en samen in leven te houden.

Wij hebben  bouwstenen, in de vorm van onze liederen, muziek, dans en vertellingen en wij willen de Nederlandse gemeenschap vragen om hieraan mee te bouwen aan een evenement wat de bijzondere band tussen Nederland en Molukkers viert.

Cultuurbehoud

De alfoerse cultuur en identiteit zijn bijna verloren.

Wij als cultuurdragers willen nu de kans grijpen om onze identiteit te waarborgen om door te kunnen geven aan de volgende generaties.

Ook vinden wij dat er te weinig bekend is over deze prachtige kant van de Molukse cultuur.

Wij willen alle aspecten hiervan samen laten komen onder het dak van de baileo.

Wees welkom, om mee te bouwen aan een gemeenschappelijke Baileo.